Fintek Finansal Teknoloji Hizmetleri A..

Ziraat Bankası, Çinli GRG firması ile imzaladığı anlaşma ile parkuruna 1505 adet para çevrim (recycle) özellikli ATM kazandırdı.

Geçtiğimiz Nisan ayında imzalanan anlaşmayla Ziraat Bankası, sahadaki ATM’lerinin sayısını yaklaşık 2 bin 900’den kademeli olarak 4 bin 400’ün üzerine çıkaracak. Fakat daha da önemlisi bu ATM’lerin, haznesinde bulunanların yanı sıra müşteri tarafından yatırılan paraların da çekilebilmesine olanak tanıyan para çevrim özelliğiyle Ziraat Bankası sektörde bir ilke daha imza atmış olacak.

İmzalanan sözleşmenin hacmi 40 milyon dolara yakın. ATM’lerin 1.500 tanesi Türkiye’de ve 1.000 tanesi sahada çalışır durumda. Kurulumların hepsi tamamlandığında, Ziraat Bankası, 27-28 bin ATM bulunduğu söylenen Türkiye pazarının yüzde 15’in tek başına karşılıyor olacak. Bu alımla Ziraat Bankası pazar payını yükseltmekle kalmayıp, müşterilerine yeniden para çevrim ve avuç içi okuma teknolojisi sunarak Türkiye standartlarının üzerine çıkıyor.

1500 adet ATM alımı ihtiyacı aslında iki yıl kadar geriye gidiyor. Ziraat Bankası’nın yoğun müşteri sayısının, mevcut ATM sayısına oranının yüksek olması ve müşterileri işlem maliyetleri şubelerden daha ucuz olan alternatif dağıtım kanallarına, özellikle de ATM’lere yönlendirmek için mevcut ATM’lerden daha geniş hizmetler sunmak gerekliydi. Şubelerdeki yükü azaltıp, müşterileri ATM’lere çekmek için ATM’lerin “yeteneklerini” geliştirmek bir zorunluluk haline gelince Ziraat Bankası bu alımı gerçekleştirerek sektörün ve müşteri ihtiyaçlarının gereğini yerine getirmiş oldu.

Para çevrimli ATM’lerin en cazip tarafı haznesinde bulunan banknotların yanı sıra müşterilerin çeşitli işlemler için yatırdığı paraları da dolaşıma katarak haznelerin dolması ya da boşalmasıyla zorunlu hale gelen müdahaleleri azaltıyor olması.

Yeni Özellikler
Daha büyük monitörler
Gün ışığının şiddetine göre otomatik olarak ekran aydınlatma, koyultma
Sahtekârlığı ve kopyalamayı engellemek adına özel tasarım kart okuyucu ünitesi
Görme engelliler için Braille alfabesi ile etiketleme
Görme engelliler için kulaklık çıkışı
Sesli mesaj verebilme
Daha hızlı işlem yapabilme
Tek hazneden para yatırma ve para çekme özelliği
Yatay para alma özelliği ile daha az para sıkıştırma

Standart bir para yatırmalı ATM’nin 4 tane kartuşu var. Bunların içine 10’luk, 20’lik, 50’lik ve 100’lük gibi müşteriye ödenecek banknotlar yerleştiriliyor. ATM’nin içinde ayrıca beşinci bir kartuş daha bulunuyor, bu kartuş boş duruyor ve burada müşterinin yatırdığı paralar birikiyor. Gün içinde para yatırılıp çekildikçe yatırma haznesinde bir sürü para birikirken, para kartuşları da boşalıyor. Bakıldığında ATM’de para bulunduğu halde (para yatırma kartuşu) haznelerde para bittiği zaman müşteriye para ödenemiyor. Ancak para çevrim (recycle) özelliği olan bir ATM’de müşteri para yatırdığında yatırılan 5’lik, 10’luk, 50’lik ve 100’lükler –ya da avro ve dolar da dahil hangi banknotlar tanımlıysa - ATM tarafından tanınıp ilgili kartuşa aktarılıyor. Tanımlı kartuşu olmayan banknotlar ise (20 TL, 200 TL ve dolar gibi) standart ATM’lerde olduğu gibi bu iş için ayrılmış olan boş kartuşa gidiyor.

Para çevrimli ATM’ler sayesinde şu an çok fazla kullanılmayan ama sahada bulunan bir özellik daha verimli kullanılabilecek. Ziraat Bankası ATM’leri altyapı olarak döviz alış satışına elverişli ve bir süredir bu hizmet veriliyordu. Ancak yeni ATM’ler sayesinde müşteri avro veya dolar yatırdığında karşılığı kadar TL geri alabilecek. Dolayısıyla ATM’ler döviz bürosu gibi de çalışabiliyor olacak. Yabancı paralar yine beşinci kasede gidecek. Özel yerler için tanımlanabilecek ATM’ler ile de avro veya dolar ödemesi yapılabilecek.

Şu an sahada olan GRG ATM’ler basit bir algoritmayla hizmet veriyor ancak bu ATM’lerden azami düzeyde faydalanmak için yeni bir algoritma yolda. Fintek tarafından algoritmalar üzerine yürütülen çalışma tamamlanmak üzere ve tamamlandığında bu algoritma Türkiye’de ilk olacak. Daha önce Türkiye’de para çevrim özellikli ATM’ler kullanılmadığı için bu konuda bir know-how yok. Fintek hem GRG firmasından danışmanlık alarak hem de kendi tecrübelerinden yola çıkarak birtakım algoritmalar tasarladı ve bunların testleri yapılıyor. Testler tamamlanıp algoritmalar çalışır hale geldikten sonra ilk hedef ATM’lerin para doldurma-boşaltma operasyonunu her gün yerine dört günde bir veya daha uzun sürelerde yapmak. Bu da doğal olarak operasyonu en azından dörtte birine düşürmek anlamına geliyor.

ATM’lerin en önemli gideri para doldurma-boşaltma için yapılan rutin operasyonlar. Şube içindeki ATM’ler bu konuda nispeten daha masrafsız ancak off-site denen şube dışındaki yerlerde hizmet veren ATM’leri ve Ziraat Bankası’nın başka hiçbir ATM ya da şubenin olmadığı yerlerde bulunan yüzlerce ATM’sini de hesaba katınca bu maliyete zırhlı araçlar, korumalar şube personeli ve harcanan zaman ekleniyor ve ortaya ciddi bir gider kalemi çıkıyor. Ayrıca şubeler kapandıktan sonra ya da tatil ve bayram günlerinde ATM’lerden para bitme sinyali alındığında bu maliyet haliyle artıyor. Para çevrim özelliği bulunan ATM’lerin kurulması için en elverişli yerler para yatırma ve çekmenin dengeli olduğu yerler.

Ayrıca kasa boşaltma işlemlerinde, paralar normal para yatırmalı ATM’lerde aynı kasette karışık olarak saklanırken, burada 4 banknot türü için ayrı ayrı kasetlerde saklanmasından ötürü, para sayma ve istifleme için harcanan zaman maliyeti de ortadan kaldırılmış oluyor.

Ziraat Bankası GRG marka ATM’lerle Türk bankacılık piyasasına sadece para çevrim özelliği getirmiyor. GRG’den gelecek olan 1505 adet ATM’nin hepsi avuç içi okuyucu, temassız kart okuyucu ve barkod okuyucularla donatılmış olarak gelecek ve bu donanımlar zaman içerisinde birer birer devreye alınacak. Şubelere kurulacak masaüstü avuç içi okuyucular yardımıyla müşterilerin ilk avuç içi taraması datası Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre imza karşılığı alınıp saklanacak. Teknolojik olarak bu avuç içi datasını ATM’lerden alıp tanımlamak mümkün. Ama sistem güvenliği açısından kişinin kendisini görüp kimlik bilgilerini doğrulamak adına taramalar, ilk adımda şubelerden ve daha sonra GİM’lerden yapılacak. Kasım ayı başı itibariyle avuç içi tanımlamaları 17 şubede pilot testine açıldı; İstanbul ve Ankara’daki tüm GRG marka ATM’lerde de avuç içi ile kartsız para çekme yapılabiliyor.